De plantengezondheidsbarometer is een instrument dat werd ontwikkeld door het Wetenschappelijk Comité (SciCom) ingesteld bij het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), waarmee op jaarbasis een beeld kan worden verkregen van de evolutie van de algemene toestand van de plantengezondheid in België (cf. Advies 10-2011). Tussen 2008 en 2017 werd de toestand van de plantengezondheid berekend op basis van de eerste versie van de barometer (cf. Advies 10-2011). In 2018 werd deze eerste versie geherevalueerd (cf. Advies 08-2018). De tweede versie van de barometer is gebaseerd op een andere korf van indicatoren. De resultaten van beide versies zijn daarom niet vergelijkbaar.
Tussen 2023 en 2024 steeg de plantengezondheidsbarometer met + 4,0 %.
Deze uitkomst is voornamelijk te wijten aan :
- De gunstige evolutie van de gerelateerde indicator :
- “eerste opsporingen” van voor planten schadelijke organismen in België,
- de fytosanitaire controles bij invoer en,
- de autocontrole op het niveau van de plantaardige productie. - En de ongunstige evolutie van de gerelateerde indicatoren :
- gereglementeerde schadelijke organismen die in België werden aangetroffen.
Er werden in 2024 minder (eerste) detecties waargenomen dan in 2023, wat wordt geïnterpreteerd als een verbetering van de betreffende indicator.
In 2024 wordt ook vastgesteld dat het aandeel, van de bij invoer genomen, plantaardige stalen dat fytosanitair in orde is, hoger ligt dan in 2023.
Wat betreft autocontrole wordt een toename opgemerkt voor het aandeel van de vestigingseenheden (VEN) met een gevalideerd/gecertificeerd autocontrolesysteem in verhouding tot het totale aantal vestigingseenheden in 2024 ten opzichte van 2023. Deze positieve evolutie moet echter worden genuanceerd, aangezien ze voornamelijk te wijten is aan een daling van de noemer van deze indicator, namelijk het totale aantal VEN.
Deze daling wordt verklaard door het feit dat de leden van ‘feitelijke verenigingen’ vanaf 01/01/2024 niet langer individueel worden meegerekend binnen de sectoren van de primaire productie en van toeleveranciers aan de landbouw. Opmerkelijk is ook dat deze indicator voortaan wordt uitgedrukt in aantal VEN, en niet langer in termen van activiteiten die door de operatoren worden uitgeoefend, als gevolg van de invoering van een nieuwe indeling van de activiteiten in sectoren en subsectoren in het kader van het jaarverslag.
Tegelijkertijd werden in het kader van het controleplan meer gereglementeerde schadelijke organismen opgespoord, wat wordt geïnterpreteerd als een verslechtering van de betrokken indicator.
Evolutie tov. referenciejaar 2010
In vergelijking met 2010 vertoont de plantengezondheidsbarometer een positieve trend met + 36,1 %. Deze is voornamelijk het gevolg van de gunstige evolutie wat betreft de conformiteit van de producten1, de meldingsplicht2 en de autocontrole3.
-----------------------------------------
1 Indicator met betrekking tot de controles op gereglementeerde plantenetende of houtetende insecten (= toename van het percentage conforme monsters) en indicator met betrekking tot gereglementeerde schadelijke organismen die in België werden vastgesteld (= afname van het percentage gereglementeerde schadelijke organismen waarvoor jaarlijks minstens één monster positief is in België ten opzichte van het totale aantal gereglementeerde schadelijke organismen).
2 Indicator met betrekking tot de meldingsplicht betreffende plantenziekten en schadelijke organismen (= minder meldingen ontvangen, wat wordt geïnterpreteerd als een verbetering van de fytosanitaire toestand).
3 Indicator met betrekking tot de autocontrole op het vlak van de plantaardige productie (= toename van het percentage activiteiten uitgeoefend met een gevalideerd/gecertificeerd autocontrolesysteem).