Zware metalen in groenteteelten: FAVV brengt met gerichte controleactie lokale risicozones in beeld

In 2025 heeft het FAVV een gerichte controleactie uitgevoerd waarbij het cadmium heeft laten analyseren op gewassen die zijn geteeld in gebieden waarvan verondersteld wordt dat ze door historische industriële activiteiten gecontamineerd zijn. Deze resultaten bevestigen dat er een verhoogd risico bestaat in bepaalde specifieke gebieden in Luik en Namen, waar de concentraties van zware metalen ook in de bodem hoger liggen.

Sinds Europa in 2021 de maximale toegestane gehalten van zware metalen in levensmiddelen verlaagd heeft, stelt het FAVV een lichte maar constante toename vast van overschrijdingen van cadmium in bepaalde lokaal geteelde groenten. Het FAVV vond het daarom noodzakelijk om het risico van de consumptie van deze gewassen te onderzoeken en nam hiervoor 48 stalen van groenten afkomstig van teelten in risicogebieden. De regionale autoriteiten verstrekten hiervoor kaarten met waarschijnlijke cadmiumgehaltes in de bodem¹. In Vlaanderen bleek 1 van de 18 monsters niet aan de wettelijke normen voor cadmium te voldoen. In Wallonië ging het om 11 van de 30 monsters die niet aan de normen voldeden. Hoewel het hier om een verkennende controle gaat, bevestigen deze resultaten wel dat er een verhoogd risico bestaat in bepaalde specifieke gebieden langs de Samber- en Maasvallei rond Luik en in het Land van Herve, waar ook de gehalten aan zware metalen in de bodem hoger liggen.

Cadmium is een zwaar metaal dat zich bij herhaalde blootstelling in het lichaam kan opstapelen, met name in de nieren, en op lange termijn de werking ervan kan verstoren. Het komt van nature voor in de bodem en kan door planten worden opgenomen, met name door granen en groenten. Om de consumenten te beschermen, zijn er op Europees niveau strenge grenswaarden vastgelegd voor cadmium in voeding. Deze normen worden regelmatig geëvalueerd en Europa moedigt inspanningen aan om de aanwezigheid van deze verontreiniging in de voedselketen te verminderen.

Het FAVV voert al jaren een controleprogramma uit voor zware metalen in levensmiddelen, zowel producten geproduceerd in België als geïmporteerd uit andere landen. De resultaten van deze steekproeven zijn geruststellend. "Van de 1.559 stalen die het FAVV in 2024 analyseerde op zware metalen, voldeed 99% aan de wettelijke norm, er is dus geen algemeen probleem voor groenten op de Belgische markt." zegt Hélène Bonte, woordvoerster van het FAVV. "Aangezien het om een risico op lange termijn gaat bij herhaalde blootstelling, doen consumenten er goed aan om hun eetpatroon zoveel mogelijk te variëren, zowel in wat ze eten als waar de voeding vandaan komt."

Naar aanleiding van dit onderzoek ging het FAVV vorige week in overleg met de regionale en gezondheidsautoriteiten en met vertegenwoordigers van de landbouwsector om de te nemen maatregelen te coördineren en de betrokken telers zo goed mogelijk te begeleiden. Enkel door een combinatie van maatregelen zal de overdracht van zware metalen uit de bodem naar de geteelde gewassen kunnen beperkt worden. Lokale telers zijn net als alle andere operatoren in de voedselketen zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van de producten die zij op de markt brengen. Zij moeten de risico's in verband met een mogelijke milieuverontreiniging van hun bodems dan ook meenemen in hun autocontrolesysteem.

Over het FAVV
Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) waakt al 25 jaar over de hele voedselketen, van producent tot consument. Zo'n 1.400 medewerkers staan in voor jaarlijks meer dan 107.000 controles bij voedingsbedrijven (landbouwbedrijven, fabrikanten, slachthuizen, winkels, horeca, …) en nemen en analyseren zo'n 67.000 stalen van producten binnen de voedselketen. Het Agentschap is daarnaast ook bevoegd voor de controles op dierengezondheid en plantengezondheid en speelt een belangrijke rol in de in- en uitvoer van voeding, dieren en planten van en naar andere landen.

Contactpersoon voor de pers
Hélène Bonte – Woordvoerster 
GSM: +32 478 50 59 31 
E-mail: helene.bonte@favv.be

______________________________________________
¹ Gepubliceerd op het geoportaal van Wallonië en op de website van OVAM.