Andere informatie en diensten van de overheid: www.belgium.be

Blauwtong - Wat is blauwtong?

Blauwtong is een virusziekte van herkauwers (rundvee, schapen, geiten, kameelachtigen, wilde herkauwers). Ze wordt overgedragen door tweevleugeligen van de familie Culicoides (kriebelmuggen). De ziekte is vooral belangrijk bij schapen, die gevoeliger lijken voor een besmetting dan andere herkauwers. Deze laatste vertonen veelal veel minder uitgesproken symptomen en zijn eerder gekend als reservoir voor het virus.

Op dit ogenblik zijn zevenentwintig verschillende serotypes van het virus beschreven.

In 2006 – 2010 was er een epidemie van serotype 8 doorheen West-Europa, zowel in beslagen van kleine herkauwers, als in rundveebedrijven, waar klinische symptomen gelijkaardig aan die bij schapen werden vastgesteld: abortus, snot, tranende ogen, zweren in de muil en aan de poten.

Verschijnselen en verloop van de ziekte

Besmette schapen kunnen in meer of mindere mate de volgende symptomen vertonen:

  • koorts
  • ontstekingen, blaasvorming, erosie en necrose van de mondslijmvliezen
  • gezwollen en soms blauwe tong
  • mankheid door kroonrandontsteking, pododermatitis en myositis
  • abortus
  • pneumonie
  • vermagering
  • dood binnen 8-10 dagen of langzaam herstel met alopecie, steriliteit en groeivertraging

Een besmetting van drachtige dieren kan soms aanleiding geven tot de geboorte van jongen met hersenafwijkingen. Zo werden er in de winter van 2008 in onze contreien veel zogenaamde “dummy” kalveren geboren, die een gevolg waren van besmettingen met het serotype 8, dat toen nog in ons land en de buurlanden aanwezig was.

 

Voorkomen en verspreiding

De aanwezigheid van de ziekte komt overeen met het leefgebied van de vector. Voor 2006 beperkte de ziekte zich tot de band tussen 35° zuiderbreedte en 50° noorderbreedte, het leefgebied van eerder tropische Culicoides. Sindsdien werd de ziekte eveneens buiten deze zone opgemerkt. Dit hangt samen met het leefgebied van de Culicoides in de meer gematigde streken.

Door deze verbondenheid met kriebelmuggen kent de ziekte in gematigde streken een sterk seizoensgebonden verloop. De meeste klinische gevallen komen voor in de maanden augustus tot oktober. In de wintermaanden worden geen gevallen vastgesteld.

Behalve door vectoren, kan het virus ook via bloed en sperma van besmette dieren overgedragen worden.

In de Europese unie zijn de gebieden waar blauwtong nog voorkomt sterk gereduceerd dankzij de succesvolle vaccinatiecampagnes. Op de website van de Europese commissie vindt u een overzichtskaart (klik erna op "map", ongeveer in het midden van de pagina) met de gebieden waar nog één of meerdere serotypes van het virus circuleren.

 

Preventie en bestrijding

Aangezien blauwtong een vectorziekte is, zijn de bestrijdingsmaatregelen beperkt tot:

  • het beperken van de verplaatsingen van vatbare herkauwers
  • de vaccinatie van vatbare dieren

Zieke dieren worden in principe niet opgeruimd. De bestrijding van de vector is nergens succesvol gebleken en wordt daarom niet uitgevoerd.

De vaccinatie tegen blauwtong wordt al sinds bijna 20 jaar in Europa toegepast. In de periode 2008 – 2010 bijvoorbeeld, konden de serotypes die toentertijd aanwezig waren in gans Noordwest Europa, enkel uit de veestapel gehouden worden na een doorgedreven vaccinatiecampagne. Deze campagne heeft uiteindelijk geleid tot het herverkrijgen van het statuut “officieel vrij van” voor ons land in februari 2012.

Op 10 oktober verloor België de vrije status door de introductie van serotype 3 vanuit Nederland. Voorlopig is er nog geen vaccin tegen serotype 3 beschikbaar op de Europese en Belgische markt.

Op dit ogenblik is in België de vaccinatie tegen alle serotypes met geïnactiveerd vaccin toegelaten (MB 8 april 2015).