Contactmaterialen

Materialen die met levensmiddelen in contact komen, zijn alomtegenwoordig tijdens de levenscyclus van voedingsmiddelen:

• tijdens de productie (leidingen, transportbanden, machines, ...),
• tijdens de opslag (bakken, silo's, kuipen, ...)
• en via de eindverpakking van de producten (potten, dozen, zakjes ,...).

Het is dus essentieel om te garanderen dat ze geen enkel risico voor de gezondheid vormen en dat ze geen kwaliteitsvermindering van de levensmiddelen teweegbrengen door migratie van hun bestanddelen naar deze voedingsmiddelen.

Daarom werd er een wetgevend kader gecreëerd voor FCM dat bestaat uit een pakket Europese en nationale wetgeving.

Deze wetgeving kan:

• van algemene aard zijn en dus van toepassing zijn op alle materialen, of
• een specifiek karakter hebben en gericht zijn op bepaalde materialen (bijvoorbeeld kunststoffen) of bepaalde bestanddelen die worden gebruikt bij de vervaardiging ervan (bijvoorbeeld bisfenol A).

Het FAVV is bevoegd om te controleren of FCM voldoen aan de regels die op hen van toepassing zijn.

Om aan te tonen dat voldaan is aan de wettelijke veiligheidseisen, is een verklaring van overeenstemming vereist voor FCM die in de handel worden gebracht. In België is deze verklaring van overeenstemming verplicht voor alle FCM.

• Als specifieke wetgeving een verklaring oplegt, dan moet deze verklaring ten minste alle informatie bevatten die vereist is door de regelgeving in kwestie.
• In de andere gevallen moet de verklaring van overeenstemming de bepalingen van het Koninklijk besluit van 11 mei 1992 naleven.

Meer gedetailleerde informatie en voorbeelden van verklaringen van overeenstemming zijn beschikbaar op de specifieke webpagina over FCM van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.

Verordening (EU) 2022/1616 betreffende materialen en voorwerpen van gerecycleerde kunststof, verplicht operatoren om zich te registreren bij de Europese Commissie om te worden opgenomen in het EU-register, een openbaar register met informatie over recyclers, recyclinginstallaties en recyclingprocessen.

De procedure voor de registratie van de operatoren wordt uitgelegd op de website van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.

Recyclers moeten zich ook registreren bij het FAVV onder de activiteit Recycler (Fiche ACT-481).

Twee andere soorten activiteiten in verband met FCM moeten ook worden geregistreerd bij het FAVV:

• Groothandel verpakkingsmateriaal (Fiche ACT-101)
• Fabrikant verpakkingsmateriaal (Fiche ACT-102)

De procedures voor het registreren van deze activiteiten bij het FAVV zijn beschikbaar op deze webpagina.

Europese wetgeving

• Kaderreglementering:  Verordening (EG) nr. 1935/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 27 oktober 2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen en houdende intrekking van de Richtlijnen 80/590/EEG en 89/109/EEG
• Goede fabricagemethoden: Verordening (EG) nr. 2023/2006 van de Commissie van 22 december 2006 betreffende goede fabricagemethoden voor materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen

Belgische wetgeving

• Kaderwetgeving: Koninklijk besluit van 11 mei 1992 betreffende de materialen en voorwerpen bestemd om met voedingsmiddelen in aanraking te komen.

Europese wetgeving

• Bisfenol A: Verordening (EU) 2024/3190 van de Commissie van 19 december 2024 betreffende het gebruik van bisfenol A (BPA) en andere bisfenolen en bisfenolderivaten met een geharmoniseerde indeling in verband met specifieke gevaarlijke eigenschappen in bepaalde materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 10/2011 en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/213.
• Keramische voorwerpen: Richtlijn 84/500/EEG van de Raad van 15 oktober 1984 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake keramische voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.
• Epoxyderivaten: Verordening (EG) nr. 1895/2005 van de Commissie van 18 november 2005 inzake de beperking van het gebruik van bepaalde epoxyderivaten in materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.
• Actieve en intelligente materialen en voorwerpen: Verordening (EG) nr. 450/2009 van de Commissie van 29 mei 2009 betreffende actieve en intelligente materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen.
• Kunststof: Verordening (EU) nr. 10/2011 van de Commissie van 14 januari 2011 betreffende materialen en voorwerpen van kunststof, bestemd om met levensmiddelen in contact te komen.
• Gerecycleerde kunststof: Verordening (EU) 2022/1616 van de Commissie van 15 september 2022 betreffende materialen en voorwerpen van gerecycleerde kunststof bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 282/2008.
• Folie van geregenereerde cellulose: Richtlijn 2007/42/EG van de Commissie van 29 juni 2007 inzake materialen en voorwerpen van folie van geregenereerde cellulose, bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.
• Elastomeer- of rubberspenen en -fopspenen: Richtlijn 93/11/EEG van de Commissie van 15 maart 1993 betreffende de afgifte van N-nitrosamines en N-nitroseerbare stoffen door elastomeer- of rubberspenen en -fopspenen.

Belgische wetgeving

• Keramische voorwerpen: Koninklijk besluit van 1 mei 2006 betreffende een verklaring van overeenstemming en prestatiecriteria voor de analysemethode voor keramische voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.
• Metaal en legering: Koninklijk besluit van 17 februari 2021 betreffende materialen en voorwerpen van metaal en legering die bestemd zijn om in aanraking te worden gebracht met voedingsmiddelen.
• Elastomeer- of rubberspenen en -fopspenen: Koninklijk besluit van 27 december 1993 betreffende de afgifte van N-nitrosamines en N-nitroseerbare stoffen door elastomeer- of rubberspenen en -fopspenen.
• Folie van geregenereerde cellulose: Koninklijk besluit van 23 november 2004 inzake materialen en voorwerpen van folie van geregenereerde cellulose, bestemd om met voedingsmiddelen in aanraking te komen.
• Vernis en deklagen: Koninklijk besluit van 25 september 2016 betreffende vernis en deklagen die bestemd zijn om in aanraking te worden gebracht met voedingsmiddelen.

Europese wetgeving

• De invoer van keukengerei van polyamide- of melaminekunststof van oorsprong of verzonden uit de Volksrepubliek China en de Speciale Administratieve Regio Hongkong van de Volksrepubliek China: Verordening (EU) nr. 284/2011 van de Commissie van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer van keukengerei van polyamide- of melaminekunststof van oorsprong of verzonden uit de Volksrepubliek China en de Speciale Administratieve Regio Hongkong van de Volksrepubliek China.

Omzendbrieven en FAQ

• Omzendbrief (FR, NL) met betrekking tot materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen (PCCB/S3/520033)
• Omzendbrief (FR, NL) met betrekking tot Verordening (EG) nr. 10/2011 van de Commissie van 14/01/2011 betreffende materialen en voorwerpen van kunststof bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (PIM: Plastic Implementation Measure) (PCCB/S3/662562)
• Omzendbrief (FR, NL) met betrekking tot de uitvoering van verordening (EU) 2022/1616 betreffende materialen en voorwerpen van gerecycleerde kunststof bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen (PCCB/S3/1805773)
• FAQ (PDF) Materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen.
• Verbod op het eenmalig gebruik van bepaalde kunststof materialen (PDF)

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu

• Normen voor verpakkings- en materialen in contact met voeding
• Verschillende types materialen in contact met voeding